Ik heb last van overgewicht

Wat is overgewicht?

Overgewicht ontstaat wanneer je lichaam langdurig meer energie opslaat dan het verbruikt. Energie die je niet gebruikt, slaat je lichaam op als vet. Dit proces verloopt geleidelijk. Vaak merk je het pas na maanden of jaren.

Artsen gebruiken vaak de Body Mass Index, BMI, om overgewicht vast te stellen. Een BMI van 25 of hoger wijst op overgewicht. Boven de 30 spreekt men van obesitas. Toch vertelt BMI niet het hele verhaal. De verdeling van vet speelt ook een rol. Vet rond de buik brengt meer gezondheidsrisico’s met zich mee dan vet rond heupen of benen.

Zie je lichaam als een huishouden met een energiebudget. Komt er dagelijks meer energie binnen dan eruit gaat, dan ontstaat er opslag. Die opslag zie je terug in vetcellen die zich vullen als kleine voorraadpotjes. Wanneer dit proces lang doorgaat, raakt het lichaam uit balans.

Ongeveer de helft van de volwassenen in Nederland heeft overgewicht volgens cijfers van het RIVM. Het gaat dus om een veelvoorkomende klacht. Toch ervaart ieder mens dit anders. Voor de één draait het om uiterlijk, voor de ander om gezondheid, mobiliteit of zelfbeeld.

Wat zijn de symptomen van overgewicht?

Overgewicht uit zich niet alleen in extra kilo’s. Het lichaam geeft vaak meerdere signalen af. Hieronder lees je veelvoorkomende klachten, naast andere signalen die ook kunnen optreden.

• Toename van vetmassa – Je merkt dat kleding strakker zit en je lichaamsvorm verandert.
• Snelle vermoeidheid – Traplopen of fietsen kost meer energie dan voorheen.
• Kortademigheid – Bij inspanning adem je sneller en voel je druk op de borst.
• Gewrichtsklachten – Knieën, heupen en enkels dragen meer gewicht en raken sneller overbelast.
• Zweten – Je transpireert sneller, ook bij lichte inspanning.
• Slaapproblemen – Overgewicht hangt samen met snurken en slaapapneu.
• Schommelingen in bloedsuiker – Je ervaart energiedips of sterke trek in zoet.
• Psychische belasting – Schaamte, onzekerheid of frustratie beïnvloeden je dagelijks leven.

De oorzaak van overgewicht

Ieder lichaam reageert anders. Overgewicht kent meerdere oorzaken die elkaar vaak beïnvloeden. Hieronder vind je factoren die een rol spelen, naast andere invloeden die per persoon verschillen.

• Voedingspatroon – Regelmatig energierijke voeding en grote porties zorgen voor een langdurig overschot aan calorieën.
• Weinig beweging – Zittend werk en weinig sport verlagen het energieverbruik.
• Hormonen – Verstoring van insuline, schildklierhormoon of cortisol beïnvloedt vetopslag.
• Stress – Langdurige spanning verhoogt cortisol, wat vetopslag rond de buik bevordert.
• Slaapgebrek – Tekort aan slaap verstoort hormonen die honger en verzadiging regelen.
• Medicatie – Sommige middelen beïnvloeden eetlust of stofwisseling.
• Emotioneel eten – Eten fungeert als troost of afleiding bij spanning of verdriet.
• Genetische aanleg – Erfelijke factoren bepalen mede hoe snel je vet opslaat.

Binnen complementaire zorg kijkt men vaak breder naar overgewicht. Niet alleen voeding, maar ook stressniveau, darmgezondheid en emotioneel welzijn krijgen aandacht. Orthomoleculaire geneeskunde richt zich bijvoorbeeld op tekorten aan voedingsstoffen. Ayurveda en Traditionele Chinese geneeskunde bekijken het lichaam als een systeem waarin energie en spijsvertering met elkaar samenhangen. Mindfulness-based stress reduction, yoga-therapie en meditatie ondersteunen gedragsverandering door meer bewustzijn rond eetmomenten. Acupunctuur of acupressuur wordt ingezet om eetlust en stressreacties te beïnvloeden.

Welke aanpak past bij jou? Die vraag hangt af van jouw leefstijl, medische voorgeschiedenis en doelen. Een integrale blik helpt om patronen te doorbreken in plaats van enkel kilo’s te tellen.