Ik heb last van een trauma

Wat is een trauma?

Een trauma is een verwonding van het zenuwstelsel of psyche die ontstaat door een ingrijpende gebeurtenis. Denk aan een plots ongeluk, mishandeling of het verliezen van een dierbare. Deze gebeurtenissen slaan als het ware diepe krassen op je innerlijke plaat. Soms is één gebeurtenis al genoeg, soms stapelen negatieve ervaringen zich op. Je brein slaat deze ervaringen op in een soort alarmstand. Hierdoor lijkt het alsof je lichaam en geest blijven denken dat het gevaar niet voorbij is, ook al is alles om je heen veilig.

Een trauma hoeft niet altijd zichtbaar te zijn. Iemand kan lachen aan de buitenkant terwijl het vanbinnen stormt. Dit maakt het lastig om het te herkennen bij jezelf of anderen. Je systeem staat constant in overlevingsmodus. Dat uit zich in vermijding, gespannenheid, wantrouwen of intense emoties. Het zenuwstelsel is uit balans en komt niet vanzelf tot rust.

Wat zijn de symptomen van een trauma?

De reacties op trauma kunnen wisselen van persoon tot persoon. De volgende symptomen komen regelmatig voor, maar jouw ervaring hoeft niet precies zo te zijn:

• Herbelevingen – De gebeurtenis flitst als fragmenten, beelden of nachtmerries steeds terug. Je voelt je alsof je het opnieuw meemaakt.
• Vermijding – Je ontwijkt mensen, plekken of gesprekken die verband houden met de gebeurtenis.
• Prikkelbaarheid – Je reageert snel geïrriteerd, boos of angstig zonder duidelijke aanleiding.
• Emotionele gevoelloosheid – Je voelt je losgekoppeld van jezelf of je omgeving, alsof je een muur om jezelf heen hebt gebouwd.
• Slaapproblemen – Moeite met inslapen, nachtmerries of doorlopende onrust tijdens de nacht.
• Concentratieproblemen – Moeilijk kunnen focussen of het gevoel alsof je hoofd nooit stil is.
• Hyperalertheid – Je schiet snel in paniek of schrikt snel, alsof je altijd op je hoede bent.
• Lichamelijke klachten – Hoofdpijn, darmproblemen of chronische pijn zonder medische oorzaak.

Er zijn ook mensen die vluchten in overmatig werk, middelengebruik of perfectionisme om maar niet te hoeven voelen.

De oorzaak van een trauma

De aanleiding voor een trauma verschilt per persoon en situatie. Wat de één emotioneel verteert, gaat aan een ander bijna ongemerkt voorbij. Toch zijn er redenen die vaker terugkomen:

• Fysiek geweld of misbruik – Mishandeling, huiselijk geweld of seksueel overschreden grenzen laten diepe sporen na.
• Emotionele verwaarlozing of psychische manipulatie – Gebrek aan veiligheid of liefde in de jeugd kan blijvende impact hebben.
• Verlies van een dierbare – Rouwverwerking kan stagneren bij plots overlijden of schokkende omstandigheden.
• Zware medische ingrepen – Operaties, langdurige ziekenhuisopnames of diagnoses kunnen als traumatisch ervaren worden.
• Ongelukken of rampsituaties – Auto-ongelukken, brand, overvallen of natuurrampen.
• Chronische stresssituaties – Leven in een gevaarlijke omgeving, langdurige armoede of psychische druk.

Iedere ervaring is uniek. Soms ligt de oorzaak in het verleden, soms is er sprake van meerdere overlappende stressfactoren. Het zenuwstelsel is een veerkrachtig systeem, maar als het te lang onder spanning staat, raakt het overbelast en functioneert het niet meer zoals voorheen.