Ik heb last van een posttraumatische-stressstoornis (PTSS)

Wat is een posttraumatische-stressstoornis?

Een posttraumatische-stressstoornis, afgekort PTSS, is een reactie van het brein op een ingrijpende gebeurtenis. Het alarmsysteem in je lichaam blijft actief, ook als het gevaar voorbij is. Je leeft als het ware in een huis waarin het brandalarm blijft afgaan, terwijl er geen vuur meer is.

Na een schokkende gebeurtenis ervaart bijna iedereen spanning, slapeloosheid of schrikreacties. Bij PTSS houden deze klachten langer dan een maand aan en beïnvloeden ze je dagelijks leven. Werk, relaties en concentratie lijden hieronder.

Het brein slaat een traumatische ervaring anders op dan een gewone herinnering. Normaal verwerkt je geheugen gebeurtenissen stap voor stap. Bij trauma raakt die verwerking ontregeld. Geur, geluid of een bepaalde plek kan plots dezelfde angst oproepen als tijdens de gebeurtenis zelf.

PTSS komt voor bij volwassenen en kinderen. Onderzoek van onder meer het Trimbos-instituut laat zien dat een deel van de bevolking ooit PTSS ontwikkelt na een traumatische ervaring. Vrouwen krijgen deze diagnose vaker dan mannen. De ernst verschilt per persoon.

Je kiest hier niet voor. Het is een reactie van je zenuwstelsel. Dat inzicht helpt om met mildheid naar jezelf te kijken.

Wat zijn de symptomen van een posttraumatische-stressstoornis (PTSS)?

PTSS uit zich op verschillende manieren. Niet iedereen ervaart dezelfde klachten. Dit zijn signalen die vaak optreden:

• Herbelevingen – Je ziet beelden van de gebeurtenis voor je alsof het opnieuw gebeurt. Dit kan via flashbacks, indringende gedachten of heftige nachtmerries.
• Vermijding – Je ontwijkt plekken, mensen of gesprekken die herinneren aan het trauma. Zelfs bepaalde geuren of muziek roepen spanning op.
• Prikkelbaarheid – Je reageert sneller boos of geïrriteerd. Kleine prikkels voelen als een aanval.
• Overmatige alertheid – Je staat continu ‘aan’. Je schrikt van harde geluiden en scant ruimtes op gevaar.
• Slaapproblemen – Inslaap- of doorslaapproblemen komen veel voor. Je lichaam vindt geen rust.
• Concentratieproblemen – Taken afronden kost moeite. Je gedachten dwalen af naar het verleden.
• Emotionele verdoving – Je voelt minder plezier of verbinding. Sommige mensen beschrijven dit als leven achter glas.
• Lichamelijke klachten – Hoofdpijn, hartkloppingen, spanning in schouders en buikpijn treden vaak op door langdurige stressactivatie.

Herken je meerdere van deze signalen bij jezelf? Dan is het zinvol om stil te staan bij de impact van wat je hebt meegemaakt.

De oorzaak van een posttraumatische-stressstoornis (PTSS)

Elke situatie is anders. Wat voor de één draaglijk voelt, kan voor een ander overweldigend zijn. Deze gebeurtenissen hangen vaak samen met PTSS:

• Oorlog of geweld – Ervaringen met gevechten, mishandeling of bedreiging laten diepe sporen na in het zenuwstelsel.
• Seksueel misbruik – Grensoverschrijdende ervaringen, vooral op jonge leeftijd, vergroten de kans op langdurige stressklachten.
• Ongevallen – Verkeersongevallen of arbeidsongevallen gaan gepaard met plots gevaar en verlies van controle.
• Natuurrampen – Brand, overstroming of aardbeving confronteren je met machteloosheid.
• Medische ingrepen – Een zware operatie of opname op intensive care kan traumatisch worden ervaren.
• Herhaald trauma in de jeugd – Opgroeien in een onveilige omgeving beïnvloedt de ontwikkeling van het stresssysteem.

Naast de gebeurtenis zelf spelen factoren als sociale steun, eerdere ervaringen en lichamelijke gezondheid een rol. Het brein en lichaam vormen samen één systeem.

Complementaire zorg richt zich vaak op die samenhang. Denk aan mindfulness-based stress reduction om het zenuwstelsel tot rust te brengen of yoga-therapie om spanning in het lichaam los te laten. Acupunctuur en traditionele Chinese geneeskunde focussen op balans in energiebanen. Neurofeedback traint hersenactiviteit via meetapparatuur. Hypnotherapie werkt met het onderbewuste om vastzittende reacties te doorbreken. Meditatie, Qi Gong en tai chi helpen bij het reguleren van adem en aandacht.

Sommige mensen ervaren baat bij lichaamsgerichte therapieën zoals osteopathie, manuele therapie of massagetherapie om opgebouwde spanning te verminderen. Andere mensen kiezen voor natuurgeneeskunde, homeopathie of kruidentherapie als aanvulling op reguliere behandeling.

Welke aanpak past bij jou? Dat hangt af van je klachten, je voorgeschiedenis en je voorkeur.